
Gemeente Zeist
Verhaal en geschiedenis in Zeist
Hoe de plek is ontstaan en veranderd, waar de straatnamen vandaan komen en wat er bijzonder is.
Op deze pagina: Karakter · Verandering sinds 2013 · Toen en nu · Straatnamen · Records en weetjes · Buren met verschil. De algemene cijfers staan op de overzichtspagina van Zeist.
Karakter van Zeist
Een gemengde stad met veel groen en relatief dure woningen.
Type: Stad met een gemengd karakter
- Veel groen57% van het land is groen, Nederland 23%
- Hoge WOZ-waardeGemiddeld € 555.000 per woning, Nederland € 398.000
- Veel hoogopgeleiden45% van de inwoners (15 tot 75 jaar) heeft een hbo- of wo-opleiding, Nederland 33%
- Hogere inkomensGestandaardiseerd inkomen per huishouden € 50.800, Nederland € 41.900
Meer plekken van dit type: Krimpen aan den IJssel, Leeuwarden, Leiderdorp.
Gebaseerd op de cijfers van CBS op deze pagina en het groenpercentage uit het onderdeel Groen. Een karakterschets is een vereenvoudiging: ze beschrijft het gemiddelde van de gemeente, niet elke straat of elke bewoner. Het type volgt uit een vergelijking met alle gemeenten in Nederland.
Hoe de gemeente verandert
De buurten van Zeist per jaar, van 2013 tot en met 2025. De kleurschaal is voor alle jaren hetzelfde, dus je ziet de verandering. Grijs: geen cijfer (nog) voor die buurt.
- tot € 231.000
- € 231.000 – € 313.000
- € 313.000 – € 414.000
- € 414.000 – € 553.000
- € 553.000 of meer
- geen cijfer
- tot 98
- 98 – 100
- 100 – 103
- 103 – 110
- 110 of meer
- geen cijfer
- tot 15%
- 15% – 18%
- 18% – 22%
- 22% – 31%
- 31% of meer
- geen cijfer
Sinds 2013 is de gemeente 9% gegroeid, van 61.420 naar 66.671 inwoners (Nederland +8%). De gemiddelde WOZ-waarde steeg van € 317.000 naar € 555.000 (+75%, Nederland +78%). Het aandeel koopwoningen nam toe van 49% naar 53%.
De cijfers lopen van 2013 tot en met 2025.
Inwoners
+9% sinds 2013 (Nederland +8%)
Woningen
+12% sinds 2013 (Nederland +11%)
Gemiddelde WOZ-waarde
+75% sinds 2013 (Nederland +78%)
Gemiddeld inkomen per inwoner
+55% sinds 2013 (Nederland +56%)
Inwoners van 65 jaar of ouder
+3 procentpunt sinds 2013 (Nederland +4)
Inwoners van 0 tot 15 jaar
−2 procentpunt sinds 2013 (Nederland −2)
Huishoudens met kinderen
0 procentpunt sinds 2013 (Nederland −3)
Koopwoningen
+4 procentpunt sinds 2013 (Nederland +2)
Bij inwoners, woningen, WOZ-waarde en inkomen staat de lijn op 100 in het beginjaar, zodat Nederland goed te vergelijken is. Bij de aandelen staat de lijn op de echte percentages. De inkomenscijfers lopen tot en met 2024, omdat CBS inkomens later publiceert. CBS gaf de aandelen in 2013 en 2014 alleen in hele procenten, dus kleine veranderingen zijn pas vanaf 2015 precies te zien.
Bron: CBS StatLine, Kerncijfers wijken en buurten, 2013 tot en met 2025 (een tabel per jaar). Licentie: CC BY 4.0.
Toen en nu
Zo zag Zeist er rond 1900 uit op de topografische kaart van die tijd, en hoe de kaart er nu uitziet. De lijn is de grens van de gemeente van nu. Een oude kaart toont de stand van het jaar waaruit de kaart stamt, niet per se precies het jaar zelf.
Kaarten: Kadaster, historische topografische kaarten (Topotijdreis) (oude kaarten, via de kaartdienst van Topotijdreis) en Kadaster, BRT Achtergrondkaart (PDOK), licentie CC BY 4.0. Grenzen: CBS en Kadaster, Wijk- en buurtkaart 2025, via PDOK, licentie CC BY 4.0. Opgehaald op 2026-11-17.
Straatnamen ontcijferd
In Zeist liggen 562 straten. Van 149 (27%) weten we waar de naam vandaan komt: 113 volgens Wikidata en 36 afgeleid uit de naam zelf, zoals bomen, vogels en plaatsen. De meeste straten zijn vernoemd naar politici, schrijvers en plaatsen.
Waar zijn de straten naar vernoemd?
- politici30 straten
- schrijvers17 straten
- plaatsen15 straten
- vogels12 straten
- bomen9 straten
- schilders9 straten
- componisten8 straten
- sterren en planeten8 straten
Enkele straten
- Anna van Burenlaan — Anna van Egmont, politicus (1533–1558)
- Jan Ligthartplein — Jan Ligthart, schrijver (1859–1916)
- Amersfoortseweg — Amersfoort, gemeente in de provincie Utrecht, Nederland
- Meerkoetlaan — meerkoet, vogel
- Eikenlaan — eik, boomsoort
- Anna Paulownalaan — Anna Paulowna van Rusland, kunstschilder (1795–1865)
- Bachlaan — Johann Sebastian Bach, componist (1685–1750)
- Saturnushof — Saturnus, zesde planeet in ons zonnestelsel
Van de 89 straten die zijn vernoemd naar een persoon met een bekend geslacht, is 18% vernoemd naar een vrouw en 82% naar een man (in alle gemeenten die we bekeken: 24% vrouw). Dit zijn alleen straten waarvan Wikidata de naamgever kent.
Wikidata kent niet van elke straat de naamgever, dus het echte aantal verklaarde straten ligt hoger. Een straat telt mee voor elke buurt waar minstens een kwart van de adressen aan die straat ligt.
Bronnen: BAG (Kadaster) via PDOK, licentie CC0; Wikidata, licentie CC0; CBS, postcode huisnummer 2025, licentie CC BY 4.0. Opgehaald op 2026-11-17. Wat "afgeleid uit de naam" heet, volgt uit een lijst van boom-, bloem-, vogel- en plaatsnamen, zonder bron voor de naamgever.
Records en weetjes
- De groenste gemeente van de provincie Utrecht (56,9% groen)
- Op één na de gemeente met de hoogste WOZ-waarde van de provincie Utrecht (€ 555.000 gemiddeld)
- Op één na de gemeente met de meeste alleenwonenden van de provincie Utrecht (41,8% van de huishoudens)
- Op één na de gemeente met de meeste huurwoningen van de provincie Utrecht (47% huurwoningen)
Weetjes
- Met 1.375 inwoners per km² is het in Zeist 2,6 keer zo druk als gemiddeld in Nederland (536 per km²).
- 56,9% van de oppervlakte in Zeist is groen (gras, struiken en bomen); landelijk is dat 23,1%.
- Een woning is in Zeist gemiddeld € 555.000 waard (WOZ), 39% meer dan het landelijk gemiddelde van € 398.000.
- Het maaiveld in Zeist loopt van 0,0 m boven NAP tot 29,7 m boven NAP.
Alle records van Nederland · records in Utrecht
Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED, 2025), licentie CC BY 4.0; Klimaateffectatlas buurtdashboard (Climate Adaptation Services), licentie CC BY 4.0. Alleen 500+ inwoners per buurt tellen mee. Een record telt alleen als iedere buurt of gemeente in die vergelijking het cijfer heeft.
Buren met verschil
Buurten die aan elkaar grenzen en in de cijfers het meest verschillen. Het zegt iets over de plek, niet over de mensen die er wonen.
- Tussen Carré en Lyceumkwartier is het aandeel groen in Lyceumkwartier 46 procentpunten hoger dan in Carré (53% tegenover 7%).
- Tussen Vollenhove en Bosch en Duin is de gemiddelde WOZ-waarde in Bosch en Duin 5,5 keer zo hoog als in Vollenhove (€ 1.405.000 tegenover € 255.000).
- Tussen Huis ter Heide-Zuid en Sterrenberg is het aandeel 65-plussers in Huis ter Heide-Zuid 26 procentpunten hoger dan in Sterrenberg (39% tegenover 13%).
Alle opvallende buren in Zeist
Buren bepaald uit de wijk- en buurtkaart. Cijfers: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED, 2025), CC BY 4.0; groen: Klimaateffectatlas buurtdashboard (CC BY 4.0). Alleen buurten met minstens 500 inwoners.
Andere onderwerpen
- Goede gezondheid
- 75% van volwassenen Nederland 73%
- Verhuissaldo
- +4 per 1.000 inw. meer komen dan gaan
- Meeste woningen
- van voor 1945 mediaan 1971
- Woonlasten eigenaar
- € 1.165 per maand Nederland € 978
- Zonnepanelen
- 34% van woningen Nederland 37%
- Energiekosten
- ca. € 2.050 per jaar schatting; Nederland € 1.800
- Vergunningen
- 1.214 in 12 maanden 111 voor nieuwbouw
- Leefbaarheid
- Zeer goed Nederland: goed
- Misdrijven
- 31 per 1.000 inw. Nederland 45
- Geluid verkeer
- Gemiddeld 28% boven 55 dB
- Groen
- 57% van het land Nederland 23%
- Overstroming
- Kleine kans
- Basisscholen
- 19 scholen 5.555 leerlingen
- Kinderdagverblijven
- 2,9 binnen 1 km Nederland 2,8
- Loopscore
- 45 van 100 deels te voet
- Treinstation
- Den Dolder in de gemeente
- Middelbare scholen
- 11 locaties
- Bedrijven
- 162 per 1.000 inw. Nederland 141
- Begroting
- € 3.653 per inwoner Nederland € 4.693
- Woon of werk
- wonen en werken gemengd 162 bedrijven per 1.000 inw.
- Banen
- 531 per 1.000 inw. Nederland 502