Wijk Zeist Centrum in Zeist
Verhaal en geschiedenis in Zeist Centrum
Hoe de plek is ontstaan en veranderd, waar de straatnamen vandaan komen en wat er bijzonder is.
Op deze pagina: Karakter · Verandering sinds 2013 · Toen en nu · Straatnamen · Buren met verschil. De algemene cijfers staan op de overzichtspagina van Zeist Centrum.
Karakter van Zeist Centrum
Een gemengde stadsbuurt in een stedelijke omgeving, met relatief dure woningen en veel hoogopgeleide inwoners.
Type: Gemengde stadsbuurt
- Hoge WOZ-waardeGemiddeld € 615.000 per woning, Nederland € 398.000
- Veel hoogopgeleiden49% van de inwoners (15 tot 75 jaar) heeft een hbo- of wo-opleiding, Nederland 33%
- Veel groen39% van het land is groen, Nederland 23%
- Hogere inkomensGestandaardiseerd inkomen per huishouden € 56.900, Nederland € 41.900
Meer plekken van dit type: Moesel (Weert), Naaldwijk (Westland), Stad (Winterswijk).
Gebaseerd op de cijfers van CBS op deze pagina en het groenpercentage uit het onderdeel Groen. Een karakterschets is een vereenvoudiging: ze beschrijft het gemiddelde van de wijk, niet elke straat of elke bewoner. Het type volgt uit een vergelijking met alle wijken in Nederland.
Hoe de wijk verandert
De buurten van Zeist per jaar, van 2013 tot en met 2025; de dikke lijn is de wijk. De kleurschaal is voor alle jaren hetzelfde, dus je ziet de verandering. Grijs: geen cijfer (nog) voor die buurt.
- tot € 231.000
- € 231.000 – € 313.000
- € 313.000 – € 414.000
- € 414.000 – € 553.000
- € 553.000 of meer
- geen cijfer
- tot 98
- 98 – 100
- 100 – 103
- 103 – 110
- 110 of meer
- geen cijfer
- tot 15%
- 15% – 18%
- 18% – 22%
- 22% – 31%
- 31% of meer
- geen cijfer
Sinds 2013 is de wijk 5% gegroeid, van 15.225 naar 15.985 inwoners (Nederland +8%). De gemiddelde WOZ-waarde steeg van € 370.000 naar € 615.000 (+66%, Nederland +78%). Het aandeel inwoners van 65 jaar of ouder nam toe van 21% naar 25%.
De cijfers lopen van 2013 tot en met 2025.
Inwoners
+5% sinds 2013 (gemeente Zeist +9%, Nederland +8%)
Woningen
+12% sinds 2013 (gemeente Zeist +12%, Nederland +11%)
Gemiddelde WOZ-waarde
+66% sinds 2013 (gemeente Zeist +75%, Nederland +78%)
Gemiddeld inkomen per inwoner
+54% sinds 2013 (gemeente Zeist +55%, Nederland +56%)
Inwoners van 65 jaar of ouder
+4 procentpunt sinds 2013 (gemeente Zeist +3, Nederland +4)
Inwoners van 0 tot 15 jaar
−4 procentpunt sinds 2013 (gemeente Zeist −2, Nederland −2)
Huishoudens met kinderen
−3 procentpunt sinds 2013 (gemeente Zeist 0, Nederland −3)
Koopwoningen
+2 procentpunt sinds 2013 (gemeente Zeist +4, Nederland +2)
Bij inwoners, woningen, WOZ-waarde en inkomen staat de lijn op 100 in het beginjaar, zodat de gemeente en Nederland goed te vergelijken zijn. Bij de aandelen staat de lijn op de echte percentages. Beweegt een lijn veel minder dan de vergelijking, dan staat hij zonder die vergelijking getekend; de verandering staat dan eronder. De inkomenscijfers lopen tot en met 2024, omdat CBS inkomens later publiceert. CBS gaf de aandelen in 2013 en 2014 alleen in hele procenten, dus kleine veranderingen zijn pas vanaf 2015 precies te zien.
Bron: CBS StatLine, Kerncijfers wijken en buurten, 2013 tot en met 2025 (een tabel per jaar). Licentie: CC BY 4.0.
Toen en nu
Zo zag Zeist Centrum er rond 1900 uit op de topografische kaart van die tijd, en hoe de kaart er nu uitziet. De lijn is de grens van de wijk van nu. Een oude kaart toont de stand van het jaar waaruit de kaart stamt, niet per se precies het jaar zelf.
Kaarten: Kadaster, historische topografische kaarten (Topotijdreis) (oude kaarten, via de kaartdienst van Topotijdreis) en Kadaster, BRT Achtergrondkaart (PDOK), licentie CC BY 4.0. Grenzen: CBS en Kadaster, Wijk- en buurtkaart 2025, via PDOK, licentie CC BY 4.0. Opgehaald op 2026-11-17.
Straatnamen ontcijferd
In deze wijk liggen 142 straten. Van 37 weten we waar de naam vandaan komt. In deze wijk zijn de straten vernoemd naar politici, schrijvers en bloemen.
- Aristoteleslaan — Aristoteles, filosoof
- Bothalaan — Louis Botha, politicus (1862–1919)
- Dahliastraat — dahlia, plant
- De la Reylaan — Koos de la Rey, politicus (1847–1914)
- De Wetlaan — Christiaan de Wet, politicus (1854–1922)
- Dr. Schaepmanlaan — Herman Schaepman, politicus (1844–1903)
- Eikenlaan — eik, boomsoort
- Fransen van de Puttelaan — Isaäc Dignus Fransen van de Putte, politicus (1822–1902)
- Huydecoperweg — Willem Karel Huydecoper (1830–1882)
- Jacob van Lenneplaan — Jacob van Lennep, politicus (1802–1868)
- Jan Pieter Heijelaan — Jan Pieter Heije, schrijver (1809–1876)
- Kritzingerlaan — Pieter Hendrik Kritzinger, militair (1870–1930)
- Krugerlaan — Paul Kruger, politicus (1825–1904)
- Melis Stokestraat — Melis Stoke, schrijver (1230–1300)
- Nelson Mandelalaan — Nelson Mandela, politicus (1918–2013)
- en nog 16 andere straten
Afgeleid uit de naam: Acacialaan (acacia, boom), Berkenlaan (berk, boom), Hortensialaan (hortensia, bloem), Leliestraat (lelie, bloem), Lindenlaan (linde, boom), Tulpstraat (tulp, bloem).
Wikidata kent niet van elke straat de naamgever, dus het echte aantal verklaarde straten ligt hoger. Een straat telt mee voor elke buurt waar minstens een kwart van de adressen aan die straat ligt.
Bronnen: BAG (Kadaster) via PDOK, licentie CC0; Wikidata, licentie CC0; CBS, postcode huisnummer 2025, licentie CC BY 4.0. Opgehaald op 2026-11-17. Wat "afgeleid uit de naam" heet, volgt uit een lijst van boom-, bloem-, vogel- en plaatsnamen, zonder bron voor de naamgever.
Aan de overkant
Buurten in en rond deze wijk die aan elkaar grenzen en in de cijfers het meest verschillen. Het zegt iets over de plek, niet over de mensen die er wonen.
- Tussen Carré en Lyceumkwartier is het aandeel groen in Lyceumkwartier 46 procentpunten hoger dan in Carré (53% tegenover 7%).
- Tussen Centrumschil-Noord en Dijnselburg is het aandeel groen in Dijnselburg 30 procentpunten hoger dan in Centrumschil-Noord (43% tegenover 13%).
- Tussen Centrumschil-Zuid en Utrechtseweg is het aandeel 65-plussers in Centrumschil-Zuid 16 procentpunten hoger dan in Utrechtseweg (31% tegenover 15%).
Op de kaart is het sterkste paar donker gekleurd; de andere genoemde buurten zijn lichter, de overige buren grijs.
Alle opvallende buren in Zeist
Buren bepaald uit de wijk- en buurtkaart. Cijfers: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED, 2025), CC BY 4.0; groen: Klimaateffectatlas buurtdashboard (CC BY 4.0). Alleen buurten met minstens 500 inwoners.
Kaart: CBS en Kadaster, Wijk- en buurtkaart 2025, via PDOK (CC BY 4.0).
Andere onderwerpen
- Goede gezondheid
- 76% van volwassenen gemeente 75%
- Verhuissaldo
- +4 per 1.000 inw. meer komen dan gaan, cijfer van de gemeente
- Meeste woningen
- van voor 1945 mediaan 1957
- Woonlasten eigenaar
- € 1.165 per maand cijfer van de gemeente
- Zonnepanelen
- 25% van woningen Nederland 37%
- Energiekosten
- ca. € 2.150 per jaar schatting; Nederland € 1.800
- Vergunningen
- 348 in 12 maanden 47 voor nieuwbouw
- Leefbaarheid
- Uitstekend Nederland: goed
- Misdrijven
- 38 per 1.000 inw. gemeente 31
- Geluid verkeer
- Gemiddeld 27% boven 55 dB
- Groen
- 39% van het land Nederland 23%
- Overstroming
- Zeer kleine kans
- Basisscholen
- 5 binnen 1 km dichtstbijzijnde op 500 m, hemelsbreed
- Kinderdagverblijven
- 3,7 binnen 1 km Nederland 2,8
- Loopscore
- 59 van 100 deels te voet
- Treinstation
- Driebergen-Zeist, 3,1 km hemelsbreed
- Middelbare school
- 580 m dichtstbijzijnde, hemelsbreed
- Bedrijven
- 200 per 1.000 inw. gemeente 162
- Begroting
- € 3.653 per inwoner cijfer van de gemeente
- Woon of werk
- wonen en werken gemengd 200 bedrijven per 1.000 inw.