Statlas
Utrecht

Gemeente Utrecht

Verhaal en geschiedenis in Utrecht

Foto: Pepijntje · CC BY-SA 3.0

Hoe de plek is ontstaan en veranderd, waar de straatnamen vandaan komen en wat er bijzonder is.

Op deze pagina: Karakter · Verandering sinds 2013 · Toen en nu · Straatnamen · Records en weetjes · Buren met verschil. De algemene cijfers staan op de overzichtspagina van Utrecht.

Karakter van Utrecht

Een grote stad met veel hoogopgeleide inwoners en veel jongeren van 15 tot 25 jaar.

Type: Grote stad

  • Weinig ouderen11% van de inwoners is 65 of ouder, Nederland 21%
  • Veel hoogopgeleiden55% van de inwoners (15 tot 75 jaar) heeft een hbo- of wo-opleiding, Nederland 33%
  • Veel jongeren15% van de inwoners is 15 tot 25 jaar, Nederland 12%
  • Veel alleenstaanden52% van de huishoudens is een alleenstaande, Nederland 40%
  • Weinig gezinnen met kinderen26% van de huishoudens heeft thuiswonende kinderen, Nederland 32%
  • Hoge WOZ-waardeGemiddeld € 490.000 per woning, Nederland € 398.000

Meer plekken van dit type: Hilversum, Rotterdam, Amstelveen.

Gebaseerd op de cijfers van CBS op deze pagina en het groenpercentage uit het onderdeel Groen. Een karakterschets is een vereenvoudiging: ze beschrijft het gemiddelde van de gemeente, niet elke straat of elke bewoner. Het type volgt uit een vergelijking met alle gemeenten in Nederland.

Toen en nu

Zo zag Utrecht er rond 1900 uit op de topografische kaart van die tijd, en hoe de kaart er nu uitziet. De lijn is de grens van de gemeente van nu. Een oude kaart toont de stand van het jaar waaruit de kaart stamt, niet per se precies het jaar zelf.

Rond 1900
Nu

Kaarten: Kadaster, historische topografische kaarten (Topotijdreis) (oude kaarten, via de kaartdienst van Topotijdreis) en Kadaster, BRT Achtergrondkaart (PDOK), licentie CC BY 4.0. Grenzen: CBS en Kadaster, Wijk- en buurtkaart 2025, via PDOK, licentie CC BY 4.0. Opgehaald op 2026-11-17.

Straatnamen ontcijferd

In Utrecht liggen 3.386 straten. Van 348 (10%) weten we waar de naam vandaan komt: 266 volgens Wikidata en 82 afgeleid uit de naam zelf, zoals bomen, vogels en plaatsen. De meeste straten zijn vernoemd naar schrijvers, politici en schilders.

Waar zijn de straten naar vernoemd?

  • schrijvers63 straten
  • politici46 straten
  • schilders32 straten
  • componisten28 straten
  • plaatsen28 straten
  • vogels22 straten
  • bloemen21 straten
  • bomen19 straten

Enkele straten

  • Aart van der Leeuwlaan — Aart van der Leeuw, dichter (1876–1931)
  • Ab Harrewijnstraat — Ab Harrewijn, politicus (1954–2002)
  • Abraham Bloemaertstraat — Abraham Bloemaert, kunstschilder (1565–1651)
  • Beethovenlaan — Ludwig van Beethoven, componist (1770–1827)
  • Afrikalaan — Afrika, werelddeel
  • Meerkoethof — meerkoet, vogel
  • Dahliastraat — dahlia, plant
  • Populierstraat — populier, boom

Van de 228 straten die zijn vernoemd naar een persoon met een bekend geslacht, is 18% vernoemd naar een vrouw en 82% naar een man (in alle gemeenten die we bekeken: 24% vrouw). Dit zijn alleen straten waarvan Wikidata de naamgever kent.

Wikidata kent niet van elke straat de naamgever, dus het echte aantal verklaarde straten ligt hoger. Een straat telt mee voor elke buurt waar minstens een kwart van de adressen aan die straat ligt.

Bronnen: BAG (Kadaster) via PDOK, licentie CC0; Wikidata, licentie CC0; CBS, postcode huisnummer 2025, licentie CC BY 4.0. Opgehaald op 2026-11-17. Wat "afgeleid uit de naam" heet, volgt uit een lijst van boom-, bloem-, vogel- en plaatsnamen, zonder bron voor de naamgever.

Records en weetjes

Weetjes

  • Met 4.018 inwoners per km² is het in Utrecht 7,5 keer zo druk als gemiddeld in Nederland (536 per km²).
  • Op elke 100 inwoners zijn er in Utrecht 11 van 65 jaar of ouder en 16 kinderen jonger dan 15. Landelijk zijn dat er 21 en 15.
  • Het maaiveld in Utrecht loopt van 4,2 m onder NAP tot 22,3 m boven NAP.
  • Van de huishoudens in Utrecht bestaat 52% uit één persoon; landelijk is dat 40%.

Alle records van Nederland · records in Utrecht

Bron: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED, 2025), licentie CC BY 4.0. Alleen 500+ inwoners per buurt tellen mee. Een record telt alleen als iedere buurt of gemeente in die vergelijking het cijfer heeft.

Buren met verschil

Buurten die aan elkaar grenzen en in de cijfers het meest verschillen. Het zegt iets over de plek, niet over de mensen die er wonen.

  • Tussen Leidsche Rijn-Centrum en Hoge Weide is het aandeel huishoudens met kinderen in Hoge Weide 58 procentpunten hoger dan in Leidsche Rijn-Centrum (69% tegenover 11%).
  • Tussen Utrecht Science Park en Rijnsweerd is de gemiddelde WOZ-waarde in Rijnsweerd 3,2 keer zo hoog als in Utrecht Science Park (€ 717.000 tegenover € 223.000).
  • Tussen Welgelegen, Den Hommel en Oog in Al is het aandeel huishoudens met kinderen in Oog in Al 37 procentpunten hoger dan in Welgelegen, Den Hommel (50% tegenover 14%).

Alle opvallende buren in Utrecht

Buren bepaald uit de wijk- en buurtkaart. Cijfers: CBS, Kerncijfers wijken en buurten (86165NED, 2025), CC BY 4.0; groen: Klimaateffectatlas buurtdashboard (CC BY 4.0). Alleen buurten met minstens 500 inwoners.

Andere onderwerpen